Trong quá trình giải quyết ly hôn, hòa giải được xem là một bước quan trọng nhằm giúp các bên nhìn nhận lại mối quan hệ hôn nhân, giảm thiểu căng thẳng, tranh chấp và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của các bên, đặc biệt là quyền lợi của con chưa thành niên. Nhiều người băn khoăn về việc hòa giải ly hôn có bắt buộc hay không? Bài viết dưới đây, Luật Hoàng An sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật hiện hành về hòa giải ly hôn, ý nghĩa của việc hòa giải, các trường hợp không tiến hành hòa giải cũng như giải đáp những câu hỏi thường gặp liên quan đến vấn đề này.
I. HÒA GIẢI LY HÔN LÀ GÌ? Ý NGHĨA CỦA VIỆC HÒA GIẢI?
1. Hòa giải ly hôn là gì?
Hòa giải ly hôn là một phương thức giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp giữa vợ và chồng liên quan đến yêu cầu ly hôn, quyền nuôi con, phân chia tài sản và các nghĩa vụ khác khi ly hôn. Hòa giải ly hôn có thể được thực hiện tại cấp cơ sở hoặc Tòa án, với sự tham gia, hỗ trợ của Hòa giải viên hoặc Thẩm phán.
2. Ý nghĩa của việc hòa giải trong quá trình giải quyết ly hôn
Hòa giải không chỉ là một thủ tục trong quá trình giải quyết ly hôn, đây còn là một giai đoạn nhân viên, mang lại nhiều ý nghĩa đối với vợ, chồng, con cái và các bên có liên quan, cụ thể
- Tạo cơ hội hàn gắn: Nhiều trường hợp ly hôn xuất phát từ những mâu thuẫn nhất thời, tự ái cá nhân hoặc thiếu sự thấu hiểu. Dưới sự hỗ trợ của hòa giải viên hoặc Thẩm phán, các bên có thể nói ra những điều khó nói, từ đó tìm thấy tiếng nói chung để quay lại xây dựng hạnh phúc gia đình.
- Bảo vệ quyền lợi và tâm lý cho con cái: Trong mọi cuộc ly hôn, trẻ em luôn là đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Sự căng thẳng của cha mẹ trong quá trình kiện tụng sẽ tác động tiêu cực đến tâm lý trẻ. Hòa giải giúp cha mẹ giữ được mối quan hệ hậu ly hôn ở mức “cộng tác” để cùng nuôi dạy con.
- Tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức giải quyết: Việc đạt được thỏa thuận chung về phương án giải quyết ly hôn, phân chia tài sản, quyền nuôi con và các nghĩa vụ khác ngay tại bước hòa giải giúp vợ, chồng và các bên liên quan tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức trong quá trình giải quyết ly hôn.
- Thể hiện tính nhân văn của xã hội: Hòa giải góp phần giữ gìn sự ổn định của xã hội. Gia đình là tế bào của xã hội; khi một gia đình tan vỡ trong êm đẹp hoặc được hàn gắn, những hệ lụy tiêu cực về tệ nạn, tâm lý tội phạm (thường xuất phát từ gia đình đổ vỡ) cũng sẽ được giảm thiểu.
II. KHI LY HÔN CÓ BẮT BUỘC PHẢI HÒA GIẢI KHÔNG?
Căn cứ Điều 52 Luật Hôn nhân & Gia đình năm 2014 quy định:
Nhà nước và xã hội khuyến khích việc hòa giải ở cơ sở khi vợ, chồng có yêu cầu ly hôn. Việc hòa giải được thực hiện theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở.
Theo đó, Nhà nước khuyến khích vợ, chồng tiến hành hòa giải tại cơ sở khi có yêu cầu ly hôn. Tuy nhiên, đây không phải là thủ tục bắt buộc, vợ, chồng có thể hòa giải tại cơ sở hoặc không.
Trường hợp vợ chồng đã nộp đơn ly hôn tại Tòa án thì hòa giải là thủ tục bắt buộc theo Điều 54 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 & Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Thủ tục hòa giải tại Tòa sẽ được thực hiện sau khi Tòa thụ lý vụ án ly hôn, trong giai đoạn chuẩn bị xét xử. Mục đích của thủ tục này là nhằm đảm bảo rằng Tòa án đã tạo điều kiện cho các bên xem xét lại mối quan hệ, thống nhất các vấn đề về tài sản, con cái và nghĩa vụ khác trước khi đưa ra phán quyết cuối cùng.
Tóm lại:
- Hòa giải tại cơ sở: Không bắt buộc phải thực hiện thủ tục hòa giải.
- Hòa giải tại Tòa án: Bắt buộc phải thực hiện thủ tục hòa giải.
Xem thêm: Thủ tục ly hôn đơn phương
III. LÀM CÁCH NÀO ĐỂ KHÔNG CẦN HÒA GIẢI KHI LY HÔN?
1. Làm cách nào để không cần hòa giải khi ly hôn?
Căn cứ Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, vụ án ly hôn thuộc một trong những trường hợp sau đây, Tòa án sẽ không tiến hành hòa giải được:
- Bị đơn (người bị yêu cầu ly hôn) hoặc người có quyền, nghĩa vụ liên quan đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt.
- Vợ chồng có lý do chính đáng nên không thể tham gia phiên hòa giải.
- Vợ hoặc chồng bị mất năng lực hành vi dân sự.
- Một trong hai vợ chồng có yêu cầu không hòa giải.
Như vậy, nếu trong trường hợp, vợ hoặc chồng có đơn yêu cầu không hòa giải gửi Tòa án, Tòa án sẽ xem xét và không tổ chức phiên hòa giải. Tuy nhiên, việc có chấp nhận hay không còn phụ thuộc vào lý do trình bày trong đơn và tài liệu, chứng cứ kèm theo.
2. Quy định về mẫu đơn không hòa giải ly hôn
Hiện nay, pháp luật chưa ban hành mẫu đơn thống nhất cho trường hợp này. Vì vậy, bạn có thể tham khảo mẫu đơn thường được sử dụng trong thực tế, với các nội dung cơ bản như sau:
a. Phần mở đầu:
- Quốc hiệu, tiêu ngữ và thời gian (ngày, tháng, năm) lập đơn.
- Tên đơn: “Đơn đề nghị không tiến hành hòa giải ly hôn”.
- Kính gửi: Ghi rõ Tòa án nhân dân có thẩm quyền thụ lý hồ sơ ly hôn.
b. Thông tin cá nhân:
- Người làm đơn: Họ tên, ngày sinh, số CCCD/hộ chiếu, địa chỉ cư trú.
- Tư cách trong vụ án: Nguyên đơn hay bị đơn.
- Thông tin của người còn lại: Họ và tên vợ/chồng trong vụ ly hôn.
Lưu ý:
- Nguyên đơn là bên nộp đơn yêu cầu ly hôn.
- Bị đơn là bên nhận yêu cầu ly hôn từ nguyên đơn.
c. Nội dung đề nghị:
- Trình bày lý do không muốn hòa giải.
- Mong muốn Tòa án xem xét và giải quyết ly hôn nhanh chóng, không tiến hành hòa giải.
Lưu ý:
Tại mục lý do không muốn hòa giải, người làm đơn có thể trình bày các nguyên nhân cụ thể dẫn đến việc không muốn hòa giải, chẳng hạn:
- Hai bên đã thống nhất chấm dứt hôn nhân, không muốn kéo dài thêm thời gian hòa giải.
- Chồng thường xuyên có hành vi bạo lực gia đình, nghiện rượu bia hoặc các tệ nạn khác.
- Vợ/chồng lợi dụng hôn nhân để chiếm đoạt, quản lý tài sản bất hợp lý.
- Một bên có hành vi ngoại tình, xâm phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của vợ chồng.
Để tăng tính thuyết phục, người làm đơn nên kèm theo chứng cứ như hình ảnh, kết quả giám định y khoa, tài liệu xác minh… Những bằng chứng này giúp Tòa án có căn cứ xem xét và đưa ra quyết định phù hợp.
d. Cam kết và chữ ký:
- Cam kết thông tin khai trong đơn là đúng sự thật và sẽ chịu trách nhiệm trước pháp luật về những thông tin đã cung cấp.
- Ký và ghi rõ họ tên cuối đơn.
Bạn có thể tham khảo và tải miễn phí mẫu đơn yêu cầu không hòa giải khu ly hôn mà Luật Hoàng An đã chuẩn bị tại đây:
Tải mẫu miến phí: Mẫu đơn xin không hòa giải ly hôn
IV. CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
1. Hòa giải ly hôn có bắt buộc trong mọi trường hợp không?
Trả lời: Không. Pháp luật không bắt buộc hòa giải tại cơ sở khi vợ chồng có yêu cầu ly hôn. Tuy nhiên, hòa giải tại Tòa án là thủ tục bắt buộc sau khi Tòa án thụ lý vụ án ly hôn, trừ các trường hợp thuộc diện không tiến hành hòa giải theo quy định tại Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
2. Ly hôn đơn phương có phải hòa giải không?
Trả lời: Có. Dù là ly hôn thuận tình hay ly hôn đơn phương, sau khi Tòa án thụ lý vụ án, Tòa án vẫn phải tiến hành hòa giải, trừ khi vụ án thuộc các trường hợp không hòa giải được (ví dụ: một bên có đơn yêu cầu không hòa giải, vắng mặt hợp lệ lần hai, mất năng lực hành vi dân sự…).
3. Gửi đơn xin không hòa giải thì Tòa án có chấp nhận không?
Trả lời: Có thể. Nếu một bên vợ hoặc chồng có đơn đề nghị không tiến hành hòa giải và thuộc trường hợp quy định tại Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án sẽ xem xét và không tổ chức phiên hòa giải. Tuy nhiên, việc có chấp nhận hay không còn phụ thuộc vào lý do trình bày trong đơn và tài liệu, chứng cứ kèm theo.
Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Hoàng An theo hotline 0398.597.144 để được hỗ trợ nhanh chóng.
Bình luận: