Nhiều anh/chị chuẩn bị mở cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini hoặc tạp hóa đều hỏi Luật Hoàng An cùng một câu: "Cửa hàng của tôi có phải xin giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm không, hay chỉ cần đăng ký kinh doanh là đủ?" Câu trả lời phụ thuộc vào mặt hàng anh/chị bán, không phụ thuộc vào tên gọi cửa hàng. Nếu chỉ bán thực phẩm bao gói sẵn (đã đóng gói và có nhãn hoàn chỉnh) thì không phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Nếu có bán thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến hoặc đồ ăn dùng ngay tại cửa hàng thì phải có giấy trước khi hoạt động. Bài viết giải thích cách phân biệt, hậu quả khi làm sai và hướng xử lý cho từng trường hợp.
I. QUY ĐỊNH VỀ GIẤY CHỨNG NHẬN VSATTP ĐỐI VỚI CỬA HÀNG BÁN LẺ
"Giấy phép VSATTP" là tên gọi thông dụng của Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc diện phải cấp giấy chứng nhận có trách nhiệm hoàn thành thủ tục trước khi đi vào hoạt động, trừ các trường hợp được miễn theo Điều 12 Nghị định này.
Đối với cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini, trường hợp đáng chú ý là cơ sở kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn được miễn cấp Giấy chứng nhận theo điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010, thực phẩm bao gói sẵn là thực phẩm đã được bao gói và ghi nhãn hoàn chỉnh, sẵn sàng để bán trực tiếp cho mục đích chế biến tiếp hoặc sử dụng để ăn ngay.
Có thể hiểu, đây là những sản phẩm như bánh kẹo, mì gói, nước giải khát đóng chai, đồ hộp, sữa hộp, gia vị đóng gói... do nhà sản xuất bao gói, ghi nhãn đầy đủ và được cửa hàng bán lại nguyên trạng, không thực hiện thêm công đoạn sơ chế hoặc chế biến.
Căn cứ vào hoạt động kinh doanh thực tế, có thể phân biệt các trường hợp sau:
- Trường hợp không phải xin Giấy phép VSATTP: Cửa hàng chỉ kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn, không mở bao bì, chia nhỏ hoặc chế biến thực phẩm tại chỗ. Ví dụ: cửa hàng tạp hóa chỉ bán bánh kẹo, nước ngọt, mì gói và các sản phẩm đóng gói sẵn.
- Trường hợp phải xem xét thủ tục cấp giấy: Cửa hàng có hoạt động kinh doanh thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến không bao gói sẵn hoặc tổ chức chế biến, hâm nóng và phục vụ thức ăn tại chỗ. Những hoạt động này cần được xem xét cụ thể để xác định nghĩa vụ cấp Giấy chứng nhận và các trường hợp miễn trừ có liên quan.
- Trường hợp kinh doanh kết hợp: Siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi vừa bán thực phẩm bao gói sẵn, vừa kinh doanh thực phẩm tươi sống hoặc đồ ăn chế biến cần rà soát từng hoạt động kinh doanh để xác định điều kiện pháp lý áp dụng. Không thể mặc nhiên lấy trường hợp miễn giấy đối với thực phẩm bao gói sẵn để áp dụng cho toàn bộ cơ sở.
Ngoài ra, cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ cũng thuộc nhóm được miễn cấp Giấy chứng nhận theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Tuy nhiên, không phải mọi cửa hàng có quy mô nhỏ, đã đăng ký hộ kinh doanh hoặc thành lập doanh nghiệp đều đương nhiên được áp dụng trường hợp miễn này. Việc xác định phải căn cứ vào loại hình, quy mô và tính chất hoạt động kinh doanh thực tế.
Lưu ý: Được miễn Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm không đồng nghĩa với việc được miễn các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm. Cơ sở kinh doanh vẫn phải bảo đảm nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa; thời hạn sử dụng; nhãn mác; điều kiện bảo quản và các yêu cầu khác về an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.
II. CÁCH XỬ LÝ THEO TỪNG TRƯỜNG HỢP
1. Cửa hàng chỉ kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn
Trường hợp cửa hàng chỉ kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn thuộc diện được miễn cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, chủ cửa hàng không phải thực hiện thủ tục xin Giấy phép VSATTP.
Tuy nhiên, để bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, cửa hàng nên lưu giữ hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa; kinh doanh sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, còn hạn sử dụng và bảo đảm điều kiện bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Đồng thời, không tự ý mở bao bì, chia nhỏ hoặc thay đổi bao bì sản phẩm khi chưa đáp ứng các yêu cầu pháp lý tương ứng.
Trường hợp cửa hàng mở rộng hoạt động sang kinh doanh thực phẩm tươi sống hoặc thực phẩm chế biến, cần rà soát lại điều kiện và nghĩa vụ cấp Giấy chứng nhận trước khi triển khai hoạt động kinh doanh mới.
2. Cửa hàng kinh doanh thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến hoặc đồ ăn dùng ngay
Đối với trường hợp này, chủ cửa hàng cần xác định cụ thể loại hình kinh doanh để xem xét nghĩa vụ xin cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, đồng thời kiểm tra các trường hợp được miễn theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Theo Điều 34 Luật An toàn thực phẩm năm 2010, cơ sở được cấp Giấy chứng nhận khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm phù hợp với loại hình kinh doanh và có đăng ký ngành, nghề kinh doanh thực phẩm trong Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
Vì vậy, đối với cơ sở thuộc diện phải cấp giấy, chủ cửa hàng cần thực hiện đăng ký kinh doanh hoặc bổ sung ngành, nghề kinh doanh thực phẩm (nếu chưa có), sau đó chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện cần thiết trước khi nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận.
Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có hiệu lực 03 năm kể từ ngày cấp. Trong quá trình giải quyết hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền sẽ tổ chức thẩm định điều kiện thực tế tại cơ sở. Nếu chưa đáp ứng yêu cầu, cơ sở phải khắc phục các tồn tại và thực hiện thẩm định lại theo quy định.
Thẩm quyền tiếp nhận và cấp Giấy chứng nhận được phân công cho các cơ quan khác nhau tùy theo lĩnh vực quản lý và phân cấp tại từng địa phương. Do đó, chủ cửa hàng nên xác định đúng cơ quan có thẩm quyền trước khi chuẩn bị và nộp hồ sơ.
3. Ngừng kinh doanh mặt hàng thuộc diện phải xin Giấy phép VSATTP
Một phương án mà chủ cửa hàng có thể cân nhắc là điều chỉnh danh mục hàng hóa, chỉ tiếp tục kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn để thuộc trường hợp được miễn cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Phương án này có thể áp dụng nếu cửa hàng thực sự chấm dứt hoạt động kinh doanh các mặt hàng thuộc diện phải cấp giấy và không còn thực hiện hoạt động sơ chế, chế biến thực phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh tương ứng.
Tuy nhiên, trước khi quyết định, chủ cửa hàng cần cân nhắc hiệu quả kinh doanh, bởi việc loại bỏ thực phẩm tươi sống hoặc đồ ăn chế biến có thể ảnh hưởng đến doanh thu và khả năng thu hút khách hàng.
Ngoài ra, cần lưu ý một số mặt hàng như rượu, thuốc lá có điều kiện kinh doanh và yêu cầu về giấy phép riêng. Vì vậy, việc được miễn Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm không đồng nghĩa với việc được miễn các thủ tục pháp lý khác đối với những mặt hàng này.
III. MỨC XỬ PHẠT KHI KHÔNG CÓ GIẤY PHÉP VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM
Theo Điều 18 Nghị định 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Khoản 8 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP), tùy vào mức độ vi phạm mà cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm bị xử phạt như sau:
1. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng nếu vi phạm 1 trong 2 lỗi sau:
- Kinh doanh dịch vụ ăn uống nhưng không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
- Có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm nhưng đã hết hiệu lực, trừ trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
2. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng nếu vi phạm 1 trong 2 lỗi sau:
- Sản xuất, kinh doanh thực phẩm mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
- Có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm nhưng đã hết hiệu lực, trừ trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
3. Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng nếu vi phạm 1 trong 2 lỗi sau:
- Sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe mà không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt (sau đây gọi tắt là GMP) hoặc có Giấy chứng nhận GMP nhưng đã hết hiệu lực, trừ trường hợp sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên dây chuyền sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền hoặc trường hợp khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế;
- Buôn bán, lưu thông trên thị trường sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu đã được cấp Giấy xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm hoặc Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm trước ngày 01 tháng 7 năm 2019 mà không thực hiện bổ sung Giấy chứng nhận GMP hoặc chứng nhận tương đương trước khi sản xuất.
IV. DỊCH VỤ XIN GIẤY PHÉP VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI LUẬT HOÀNG AN
1. Chi phí và thời gian xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm
Tùy thuộc vào lĩnh vực và quy mô hoạt động của khách hàng mà mức phí dịch vụ làm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm tại Luật Hoàng An sẽ khác nhau, cam kết:
- Báo giá dịch vụ trọn gói một lần.
- Không phát sinh phụ phí sau khi ký kết hợp đồng dịch vụ.
Thời gian Luật Hoàng An bàn giao Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm là từ 15 ngày làm việc. Tuy nhiên, tùy vào lĩnh vực, quy mô hoạt động của cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm mà thời gian này có thể kéo dài hơn.
Bạn vui lòng liên hệ Luật Hoàng An qua hotline 0398.597.144 để nhận báo giá dịch vụ và thời gian hoàn thành dịch vụ nhanh chóng.
2. Phạm vi công việc của Luật Hoàng An khi cung cấp dịch vụ
Dịch vụ xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm tại Luật Hoàng An sẽ bao gồm các đầu việc như sau:
- Tư vấn chi tiết miễn phí về các quy định của pháp luật hiện hành có liên quan đến việc xin cấp giấy phép VSATTP.
- Hướng dẫn khách hàng chuẩn bị đầy đủ giấy tờ xin cấp giấy phép VSATTP.
- Chịu trách nhiệm chuẩn bị hồ sơ, trình ký tận nơi, công chứng giấy tờ miễn phí.
- Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan chức năng có thẩm quyền.
- Nhận và bàn giao giấy phép VSATTP tận nơi theo yêu cầu của khách hàng.
Ngoài ra, Luật Hoàng An sẽ hỗ trợ tư vấn các vấn đề pháp lý khác có liên quan trong suốt quá trình hoạt động của đơn vị khách hàng.
V. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
1. Tạp hóa nhỏ bán bánh kẹo, nước ngọt có phải xin giấy VSATTP không?
Trả lời: Nếu chỉ bán hàng bao gói sẵn, còn nhãn và không chế biến hay chia nhỏ tại cửa hàng thì không phải xin Giấy chứng nhận. Anh/chị vẫn phải giữ nguồn gốc hàng hóa và bán hàng còn hạn sử dụng.
2. Siêu thị mini bán cả rau, thịt tươi và hàng đóng gói thì sao?
Trả lời: Phải xin Giấy chứng nhận. Nhóm được miễn chỉ áp dụng cho thực phẩm bao gói sẵn, nên khi có bán thực phẩm tươi sống, anh/chị không thể coi cửa hàng là chỉ bán hàng đóng gói. Nên hỏi thêm cơ quan quản lý địa phương về đầu mối tiếp nhận hồ sơ.
3. Cửa hàng tiện lợi có lò vi sóng hâm nóng cơm hộp, bánh mì cho khách thì có cần giấy không?
Trả lời: Có. Hâm nóng, chế biến và bán thức ăn để dùng ngay được xếp vào kinh doanh dịch vụ ăn uống, thuộc diện phải có Giấy chứng nhận. Nếu thiếu giấy, mức phạt là 20 đến 30 triệu đồng.
4. Giấy chứng nhận có hiệu lực bao lâu, hết hạn thì làm gì?
Trả lời: Giấy có hiệu lực 3 năm kể từ ngày cấp. Anh/chị nên chủ động làm thủ tục trước khi hết hạn để không gián đoạn kinh doanh. Chi tiết xem tại bài giấy phép VSATTP có gia hạn được không.
Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Hoàng An theo hotline 0398.597.144 để được hỗ trợ nhanh chóng.
Bình luận: